SALUDO MAIRAL 1 Atenzión pido, siñors, a toz en cheneral, con o permiso d'ustez asti me meto a charrar! 2 Aduya-me, Santa mía, que ye escaso o mio talento, pa dar a ista romería su bien mereziu contento! 3 Bienbenius siais toz en ta iste monte sagrau, regau con sangre d'Orosia, y oi por busotros adornau! 4 Asti nos tiens a toz, Patrona d'ista Montaña, na tua fiesta tan biella otra añada t´acompañan: 5 Os danzantes que no reblan, con mairal y repatán, con o chuflo y o salterio y o mosico eszezional; 6 Os cruzeros almirables d'Espín, Fandiello y Sobás, d'Orús, Yebra y San Chullán, d'Isún, Sardas, Latas y Osán; 7 Os banderistas zereños de Yebra y de Sobás, os que bandían as campanas, os cantors das tuas glorias, os que portan a piana; 8 Tu güen romero d'Arto, siñal d'ixa gran romería que de Guarga y a Galliguera en tiempos pasaus beníba; 9 Os muchísmos debotos tuos, que escoltando a tua Cabeza, y con a mesmisma fe dos nuestros antepasaus, 10 imos güelto a recorrer, asmas, a pie, igual que Tú, ixe camino grandioso do tuo glorioso martirio! 11 Asti nos tiens, Orosia mía! Mira-te ta tanta chen, que de tan lejos binon, y agradeze-les a sua fe y o gran esfuerzo que fizon! PUNTO! CANCION 12 CUANTO GOZO Y QUE ALEGRIA DE GOLBENOS ALCONTRAR P´ASTl PODER ZELEBAR A FIESTA E SANTA OROSIA! 13 PA YO NO HAY DIA MAS GRANDE, QU'O BENTIZINCO DE JUNIO, A FIESTA DA NUESTRA TIERRA YE O QUE M´ENSEÑO O MIO PADRE. MAIRAL 14 Nusotros semos pastors, chen de poqueta escuela, mas poque oi ye ra fiesta, a más gran que se zelebra, por toa ista redolada, chuntos nos dibertiremos con a nuestra pastorada! 15 No tos is d'encarrañar, si a nuestra traza e charrar l´alcontráis bel siñal aspra, qu'apaizida yera a fabla dos nuestros antepasaus, ra que por siglos charrón porto ist´Alto Aragón! 16 Prenzipiará o repatán, Dios quiera no taturrulles, enzenegau como estás atifando tas mullés! 17 Das fatezas que tos diga no tos is de fiar gota, pos ye un siñal charlatán y le gusta d'empinar a bota! REPATAN 18 Bai, pos, siñór, comenzipio y comenzipio por beber!! Que tamién os santos bebión!! ((trago de bota)) Haaaa..! Bino e Sabayés, Aaii, quéee rico yes!! 19 Cuántas ganas yo teneba, mi güen siñor mayoral, ai, qué conzieto me feba, ixo de ser repatán! 20 Pa asinas, no día d'oy elante tantisma chen, asti poder pregonar con toa a fuerza da mia boz que a ra debina Orosia ye tnato o que yo la quiero que por ella daría yo: 21 a mía alma, y a mía perreta, as mías crabas y borregos y asta ra bota que tiengo! Biba ra debina Orosia!!! MAIRAL 22 Tande biens con ixe can, aun te pai que no ye prou con tenete asti a tú, semejante carcamal? 23 Cuasi cuasi ocho días sin podete apercazar, nomas de farra y borina, dondiar y barafundiar! 24 Dende que t'amalbezés ancorrer as zagalachas, ay qué tarambana yés, nunca tiens ganas d'incala! 25 Asmas te pai a tú, con a rasmia que tú tiens, qu´en saldremos d'ixa crisis, da que tan fartos nos tien? REPATAN 26 Ai mayoral, mayoral, tú si qu'estás echo gúen chandro, miá que yes zarrapastrero, tol santo día romanziando! 27 Asti biengo eszerenau, flaco com'una chireta, tres días sin probar recau, por zinglos y pinganetas! 28 No fués tu o que me mandés que me´n ise a replegar o bazibo que tú ejés, ancho por a Sierra e Guara, cuando d'imbemar subiés o ganau de Tierra Baja? 29 Ya se te da a tú bien da crisis, semejante alparzero! Miá-lo que luzido está, gordo com´un roscadero! 30 No hay fozin más apaizido a ixe ombraz de Madrí, de tantisma meliquera, que le izen Giligil! 31 Miá que!! Cómo si a tú no te gustase o perejil! Siempre rodiau de pindongas, u coflau en bel fogaril! 32 Ypa yo,toz os días con a mesma calderada: Estoi más farto e crisis que das mesmismas jodías! 33 Con a crisis me'n boi ta cama, con a crisis m'endrezo e mañanas, crisis pa esayunar y zenar, y más crisis pa brendar. 34 Ista ye Diana, a mía perreta, o que yo más quió do mundo, con ella rezo yo toz os días a orazión que o mio lolo de chicorrón m'enseñó: 35 "Sí de la capasí, da pixoleta por o pixolí, tringi barringui, por l´amor de Deu. Amén Jesús". MAIRAL 36 A iste mesache espigau, d´ofizio esfollinador, ye a o qu´estiaño l´ha tocau de izir o nuestro pregón. 37 Como no adube, o pobrón, y tié tantismo que fer, masiau que laduyarís, busotros seis güena chen! ESFOLLINADOR. 38 Fer barrazas y escopallos! A fe que!! Cuánto follín! No adubo a sacar as zolles! Ai que bier cuánto fozín! 39 Fer barrazas y escopallos pa limpiar tantos granujas, qu'acotraziaus d'espantallos, as nuestras ensundias chupan! 40 Espachá-los dos zenzeros! Marche do pimpirigallo!! Que nos ejen a os corderos, anque nomas sía bel rampallo! 41 Pa replegar tanto zarrio, tanto sirio y trapicallo, ixo ye o que prezisamos: mil barrazas y escopallos! 42 Imos a uscar enzendallos pa fer una gran fogera! Carriar aliagas y buchos pa asmas fer gúena chera! 43 Que s'abrasen os pichallos, que se sucarren os morros, as zarpas y asta os cacalos de toa ixa clica e zorros: 44 d'ixa jarca e chabalíns, que como fan os segallos, non siguen miaja e camín, sempre agarran os trastallos! 45 Si o fuego no mata a quera de tantismo perrecallo, les feremos como a os machos, a os gorrins y a os borricallos: CAPALLOS!!! MAIRAL 46 Si os nuestros antepasaus golbesen, que no s'en tenesen qu'abergonzar, si en ist´Alta Montaña biesen que muitas costumbres biellas, ixas qu´el los tanto quison, nusotros, os suos fillos, las imos ejau amortar! 47 Por más qu'aigamos cambiau a nuestra burra por l´auto, unos aigamos azicalau con aparejos de pijauto; 48 anque sias asabelo qu'estudiau u alparzíes com´un deputau; si bel día t´en fues do lugar y agora yes siñorito de ziudá: 49 Tantismo azicalamiento pa cosa nos pué baler, si con tanto faroleo, o nuestro lo ejamos perder! 50 En fecha tan siñalada queremos fer recordanza d´un mesache montañés, conoziu na redolanza. 51 Muchismas añadas fué mosico do nuestro danze. Si femos memoria d'él, ye pa fele l'omenache que bien mereziu lo tié. 52 Agora fa setenta añadas den qu'o mosico e Sasal s´en dejó e benir ta Yebra, naidie abeba no lugar que sabese tocar o chuflo. 53 Qu'ise sido do nuestro danze, si ascape ro siñor Alfonso, de casa Albeita de Yebra, no ise agarrau con afán o biello chuflo y salterio y no ise aprendiu a tocar ixas dezisiete mudanzas, que pa Santa Orosia onrar, os nuestros mozetes danzan? 54 El fue dispués o maestro do suo fillo y do suo nieto. El fizo muitas añadas os dichos das pastoradas, con as qu'a tantisma chen, en iste mesmo paraje, fizo a ormino esmelicar y bella bez tamén plorar. 55 Tantismo merezimiento, ixo no ye pa olbidar! Por nuestro siñor Alfonso asmas queremos brindar, como a él más le gustase, biendo os nuestros mozés lanzar! 56 Que s'acerquen os zagals! Y que chuflen os mosicos! Que bienga o repatañón! Que lanzen tamén os más biellos! REPATAN 57 Muchismas grazias tos doi por a memoria que féis d'ixe gran montañés que fue mi queriu bisabuelo!!! 58 Qu'iste brindis tan ermoso sía un ricuerdo tamién de toz os qu'alguna bez d'iste danzé fuén danzantes u mairal u repatán!!! 59 A ixe monte d´Auturía oi yo tiengo por testigo de que siempre he de seguir ixe camino tan biello, o do mío bisabuelo!!!. PUNTO! CANTO 60 D'ISTOS ALTOS PIRINEOS M'EN FUE UN DIA TA ZIUDA, PERO O MIO CORAZON ME IZE: GOLBETENE TA O TUO LUGAR! 61 FILLOS D'ISTAS TIERRAS ALTAS NO TOS EJEIS APLANAR O FOGAR DOS BUESTROS PADRES, Y SI APLANAU, A LEBANTAR! MARTIRIO DE SANTA OROSIA MAIRAL 62 Y ejando a chanzoneta, a Orosia lizenzia pido, pa astí poder explicar, con tu grazia y con tu auxilio, a iste auditorio que está, asabelo qué atento y benigno, a tua bida, muerte y prodigios. 1er. danzante Yo tos charraré da benida d'Orosia dende Bohemia ta istas nuestras montañas: 63 De Bohemia yera Orosia y d'Igipto natural, pa honra d'ist'Alto Aragón ta Yebra s'en bino a coronar. 64 Llegó ta o monte de Yebra y bido a un mesache sembrar: - Labrador, güen labrador, me dirá qué ye o que siembra? -Trigo siembro, mi siñora, pos ye o propio d'ista demba! 65 Antonces Orosia li contesta, biendo benir o martirio: - Mañan a punto e dya podrá usté segar o trigo! 66 O mesache s'en fué ta casa y d'ixo no fizo miaja e caso. Ya marchón na mañanada os pastors con os ganaus. 67 Ya escape astí s'alcontrón con qu'o trigo d'ixa demba yera un sementero granau, perfeuto pa ser segau! 68 Deseguida s'en golbió un pastor u ascape l'en dixo al amo. Deseguida buscón peons. Ascape subión a sega-lo! 2º danzante Yo tos charraré da persecuzión qu'os moros le fizon a ra debina Orosia: 69 Ya a pionada s'enzamarraba y bidon pasar coz coz muita chen qu'en son de guerra por Orosia preguntón: 70 - Por bel casual ha pasau bella siñora puyando, con doncellas y críaus que l'iban acompañando?. 71 - O dya que sembré ista demba me pai que po astí pasón. O rey moro, enzenegau, a esgrituziar emprendió: 72 - Empentaremos ta l'alto, feremos güen resacau, qu'ascape l'alcontraremos andequiera aiga pegau! 73 Orosia s'iba amagau n´un cobachón chiquirrín, p'asinas golbese Santa y que naidie la guipase. 74 Ast'as mesmismas arañas s'en binon a efende-la! Pos fizon-le un enrejau ande Orosia quedó oculta. 3er. danzante Yo tos caharré do martirio d'Orosia y dos suos acompañantes: 75 Mandó o Rey formar as tropas y comenzipión a escalada. En llegaus ta Cruz da Gualda, luego bidon ande estaba. 76 O Rey moro con a espata esfilorchó as telarainas, salió a joya guapisma, d'espanto quedó chelada. 77 O monarca fue escarau, que asinas entró a charrar: - A muerte yo te perdono, si con yo te quiés casar. 78 Orosia con boz zereña ascape le respondeba: - Cien mil bezes yo quió ser, cien mil bezes digollada, antes que con bel Rey moro aiga de estar yo casada! 79 Antonzes aquel salbaje, con muita rasmia y engruzia, a l'umilde Santa Orosia lastimosos golpes daba. 80 Le matón a os suos ermanos, San Cornelio y San Acisclo, pa bier si s'acotolaba, y asinas palabra daba. 81 ispués le cortón os pechos, con ixa espantosa espata. Ya le cortón a cabeza, por tres bezes espadada. 82 O Cuerpo d'Orosia esbrusau y os dos suos acompañantes astí quedón n'iste monte, pa qu'as fieras los minchasen. 83 Mas n'iste Puerto tan gran nomas un pastor habeba. D'o zielo s'en bino un ángel pa recoger aquella Alma. 4º danzante Yo tos charraré do pastor qu'os restos d'Orosia alcontró: 84 L'ángel le ijo a o pastor: -Habrás de baxar ta Yebra, dimpués t´en irás ta Chaca. Mas o pastor s'escusaba: 85 -Ya fa un rabaño e dyas qu´o mío ganau n'ha bebiu, astí non hay gota d'augua. - Yo t´abrebaré o ganau, y a tu no te faltará cosa! 86 - Alza ixa losa, pastor! Y astí no amanezió cosa. - Alza ixa losa, pastor! Y brotó una fuen de sangre. - Alza ixa losa, pastor! Y amanezió una fuen d'augua. 87 Os restos de Santa Orosia guardó-los na sua mochila -A Cabeza éja-la en Yebra y porta ro Cuerpo ta Chaca! Enfilas o camín d'O Puente, drecho por a Bal Estrecha, asta que llegues ta Guasa! 5º danzante Yo tos charraré do traslado dos Restos ta Yebra y ta Chaca: 88 As campanas das ilesias dos lugars por ande pasaba, en oyendo tan gran miragro, ellas solas s'abandiaban. 89 Elante o Portal das Monjas, cantando a suas grandezas, o Cabildo y o Ayuntamiento a nuestra Santa aguardaban. 90 Dende astí en ta Catedral marchón toz en prozesión, y en a izquierda do Sagrario o Cuerpo d'Orosia ejón. 91 O bentizinco e junio zilebra-se a sua fiesta, s´enseñan as suas reliquias y Orosia a sua palabra da, con os angeles. Amén! PUNTO! CULMINAZION DOS ELOGIOS MAYORAL 92 Qu'os paize, oyentes míos, qué bida tán miragrosa, qu'inozenzia, qué birtus, y que muerte tan dichosa! 93 Angeles bajón do zielo que le trajon a corona, y ellos mesmos la subión na sua palma enta gloria. 94 A Suprema Trenidá, por a sua gran fortaleza, otorgó-le muitas grazias y muchismas priferenzias. 95 En ixas tronadas fieras ella efiende- nos da piedra, y d´ixas brutas abenidas, dos rayos y das zentellas. 96 En os partos perigrosos ye a saber qué medianera, y por ella merezemos o benefizio de l'augua. 97 Ella cura endemoniaus, ella a ros enfermos sana, ella asiste a ro afligido y a o que con ferbor la clama. CANTO 98 BIBA RA DEBINA OROSIA CON SUO GRANDIOSO MARTIRIO! Y BIBA A SUA ROMERIA ALMA D'ISTE PIRINEO! ESPEDIDA 99 ASINAS YO TOS ESPI DO: PLANTAR FUERTE Y NO REBLAR QU´OTRA AÑADA N'ISTA FIESTA NOS GOLBAMOS ALCONTRAR! MAYORAL 100 Y pa rematar, Santa mía, prenzipiaré a espedime por ixe Templo sag rau, ixa fuen tan eliosa y por iste florido prau! 101 Adiós a Coba d´Orosia, lugar do suo martirio adiós a ixa ilesia que fue das suas reliquias sagrario! 102 Adiós a o siñor Retor, queriu mosen Domingo, y a o siñor Predicador, panegirista afamau! 103 Adiós a o siñor Alcalde y as demás autoridades! Adiós a toz os debotos que ta ista Fiesta is beniu! 104 Grazias por a buestra atenzión, de toz busotros yo m'espido! Dios dé-nos a Gloria Eterna por os sieglos de ros sieglos!