En la revitalización de la romería de Santa Orosia tuvo mucho que ver la publicación, en 1988, del libro "Las romerías de Santa Orosia" tesis de licenciatura de Enrique Satué. Pero esa revitalización se plasmó, sobre todo, en la recuperación de la pastorada que llevaba ya años sin ser representada. Ya en el especial de San Lorenzo del Diario del Altoaragón en 1987, Enrique pone los cimientos, en su artículo La pastorada del dance de Yebra de Basa en honor a Santa Orosia, de esa recuperación incluyendo como anexo a dicho artículo un fragmento de la pastorada del dance del año 1814. Este mismo artículo se reprodujo, meses después, en el n.º 66 de esta revista.
Posteriormente, en los n.º 73-74-75 (septiembre de 1989 a marzo de 1990) incide sobre ello de nuevo con un artículo de fondo que se rematará en el nº. 76, junio del 90, con otro titulado "Una propuesta para reconstruir la pastorada de Yebra" y en el que nos sorprende gratamente incluyendo una pastorada escrita por él mismo; eso es una propuesta de verdad al no quedarse en la mera teoría y dar un paso hacia delante, el paso más difícil, ciertamente. Estamos en junio de 1990.
Desde esta fecha hasta la actualidad será un hijo de la villa, Graciano Lacasta, quien con un gran tesón y cariño tomará el testigo y año tras año ha hecho posible que la pastorada se mantenga firme cada 25 de junio en la romería de Santa Orosia. Así pues, puede asegurarse que esta pastorada ha quedado definitivamente recuperada y asentada. Desde nuestra Asociación se ha colaborado abriendo estas páginas gustosamente y agradecemos a Enrique y Graciano la gran labor que han llevado acabo. Precisamente, en el momento de redactar estas líneas nos alegra el nacimiento de una Asociación en Yebra "O Zoque", que a buen seguro velará, entre otras muchas cosas, porque esta pastorada se mantenga viva. A continuación insertamos parte de la pastorada de este año 2000:
SALUDO D'O MAIRAL
00 ¡Atenzión pido siñors,
a toz en cheneral,
con o permiso d'ustés,
asti me meto a charrar!
01 ¡A toz os asti presens
yo tos quió saludar,
ta daros a biembenida
enta ista fiesta ta gran!
02 ¡Y saludaré, en primeras,
a ixa biella ROMERÍA,
que de Guarguera y Galliguera,
ye n'a nuestra compañía!
03 ¡Os nuestros brazos mu anchos,
y os corazons bien abiertos,
asmas de gran ye o abrazo
d'o nuestro rezebimiento!
04 ¡Bienvenus siais, romeros
d'Arto, d' Ibort y d'Estallo,
d'Ordobés, y Zeresola,
d'Abenilia y d'Artosilla,
San Esteban y Yespola!
05 ¡Bien gúecos podís estar,
con o palo y o ropón,
pos eís sabiu rescatar
ista biella tradizión!
06 ¡Feba ya setenta añadas
que no beniban romeros!
¡Se nos estremezen l'alma!
¡Qué goyo golber á bier-os!
07 ¡A buestra presenzia asti
fa aún más gran ista fiesta,
chunto a os mosens y os cruzeros,
os cantors y os banderistas,
o mosico y os danzantes,
y os portadors d'a peaina!
08 ¡Chunto a tantismos debotos,
rodiando a Santa Orosia,
irnos puyau enta iste Puerto,
con boluntá de concordia!
09 ¡Cuando n'a ermita d'o Zoque,
con Orosia de testigo,
y Auturía frenta á frente,
toas as banderas se besan,
yen as chens d'ista Montaña
as que de berdá s'a abrazan!
10 ¡O beso que ros cruzeros
con as suyas cruzes dan
ye o saludo sinzero
d'una mu biella amistá,
toz os años renobada,
de ras chens de Ballibasa
y lugars d'a redolada!
11 ¡Cuando os palos d'os romeros
asti enta'1 zielo s'alzan
y as suyas cruzes se besan,
ye o abrazo d'ermandá
con Guarga y a Galliguera!
12 ¡Qu'asinas mesmo lo fizon
os nuestros antipasaus!
¡Cuántismos escalzos no'n bino,
enta iste Puerto sagrau,
y de mu lejos á ormino,
en busca de protezión!
13 En a suya recordanza
Oi asti semos nusotros
Charando n'a mesma fabla,
Ascuchando a suyas bozes:
14 ¡Asque d'o Chorro nos chilan,
as que 'Veni Sponsa' cantan,
as que rezan n'as ermitas,
as que brincan d'as campanas,
as qu'entonan 'Manificat'!
15 Con ixa mesma ilusión
oi nusotros irnos güelto!
Qu'ista biella tradizión
sigan-la os fillos nuestros!
¡Punto!
CANTA
16 ¡Biba a Galliguera y Guarga!
¡Biban os suyos romeros!
¡Se nos estremeze l'alma!
¡Qué goyo gober a bier-os!
17 ¡No t'olbides de golber
ta a lugar ande naziés!
¡Nunca ejes en l'olbido
a tierra dande tú yes!
REPATÁN
18 ¡Ya a llegau l'año dos mil,
y como iría Buñuel,
aún sale o sol por Espín
y s'asconde por Uruel!
19 Toz os diyas ta o treballo
anque sía l'año dos mil,
grazias a diós qu'os segallos
no s'en dejan de buquir!
20 ¡Y con a añada dos mil,
gubierno nuevo en Madrí!
¡no hay menistro sin cartera,
ni un obispo sin tripera!
21 ¡Anque sía l'año dos mil
lo manden ende Madrí!
¡no oímos d'ejar afogar
a nengún otro lugar!
22 ¡Asabelo o que yo aprendo
desde que boi enta escuela;
biyendo asti tantas zagalas,
m'alcuerdo d'a mia maestra!
23 ¡L' otro diya n'a lizión,
lis iziba á ras mozetas,
que se'n cudiasen d'os cucos
y d'as suyas fizadetas,
porque fan inflamazión!
24 ¡Pero que aún muito pior
yen as fizadas d'as cucas,
pos a suya rinfladura
nuebe meses ye o que dura!
25 ¡Tiengo o mairal bien cuartizo,
mu zereño y estudiau,
pero en tocante a o ganau
ye asabelo qué zérulo!
26 ¡No le pidas bel cuartizo,
cañablas o torrulleras,
qu'igual te trai bel cañizo
con as codas d'as corderas!
27 ¡Ye apaizido a os changueros:
añicas u frescucadas,
mardanos, bucos, betiellos,
segallas, cuatromudadas...¡
¡No fa más que trafucá-se!
¡To lleba-lo por igual!
28 ¡Afeque! ¡Mia que chemecas,
cuando me tiens que pagar!
¡ Pa ganar cuatro perrotas,
cuánto me fas petenar!
29 ¡D'os bragueros d'o ganau,
pai que n'on entiende garra!
¡Mas... que tienga gúen cuidiau,
no s'enzierte una panarra!
¡D'ixo en sabe demasiau!
MAIRAL
(¡Corriendo tande está o repatán,
con l'intenzion de pegáli!
¡O repatán se l'escapa ta l'otra punta!)
30 ¡Será escarau y trapazero!
¡So moñaco...! ¡Ccatenazo...!
¡Ye por demás... ! ¡¡Zaborrero!!
¡¡Bas á llebá-me un lambrazo...!!
REPATÁN
(¡O mairal sigue encorriendo a o repatán,
y güelben os dos ta o suyo lugar!)
31 ¡Mairal, miá de serená-te,
no t'arreés bel talegazo!
Y pa remojá-te o gaznate,
echa-te gúen lamparazo!
¡Punto!
(¡Mairal y repatán s'aprosiman
y s'echan chuntos un trago de ra bota!)
MAIRAL y LANZANTES
32 Lotra nuei he teniu un suenio,
mientras n'o cletau dormiba!
¡Bide o que me contó lolo,
cómo antes yera iste diya!
33 ¡Prenzipiaba a rayar l'alba,
Ballibasa y Sobrepuerto,
yera un clamor de campanas!
¡Rabaños de chen ta o Puerto!
34 ¡Ai qué güecos toz rancaban
ejando os lugars bazios,
y os poquetes que quedaban
que saliban á espedí-los!
35 ¡Iba llegau de bispera
ta Yebra gran romería
de Guarga y a Galliguera!
¡Trenta pueblos acudiban!
36 ¡Choros d'ombres y mullés
que de mu lejos beniban!
¡Abeba tantisma chen
que n'as casas no cogeban!
37 En rematar a nobena
se feban os escojuros.
¡Cuánta fe y qué debozión
allí en l'ondo de cada uno!
38 ¡A enfermos y espirituaus,
denzima d'as suas capezas,
a Capeza e Santa Orosia
un raté lis ne poneban!
39 ¡A ilesia toa noche abierta,
asti en bela la pasaban
romeros y emás debotos!
¡Yera a Bibilia d'a Santa!
40 ¡¡Cantar al benir o diya,
por as calles d'o lugar,
o rosario de l'aurora,
y enta ro Puerto marchar!!
41 ¡Dende a mallata Auturía,
bide ascape amanezer
muitas ringleras de chen
qu'n ta iste Puerto subiban!
42 ¡Llegón por San Cocobá,
primeros os de Cortillas,
con Ainielle y Basarán,
Escartín, Otal y Zillas!
43 ¡Por o canto d'o Reguero
subiban de Bergua y Sasa!
¡Y d'a Ribera e Fiscal
también muita chen puyaba!
44 ¡Y, por Sorna, os de Sobás,
Orús, Fandiello y Espín,
Fablo, Gillué y San Chulián!
¡En o Puntón d'o Dosel
45 a bandera de Sobás
con qué rasmia la bultiaban!
¡Dende ra Cruz de ra Gualda,
a de Yebra respondeba!
46 ¡Luego sintié que bandeaban
campanas n'a Ilesia as Cuebas!
¡Ta ro Chorro ya llegaban
con a Santa ros de Yebra!
47 ¡Por os Mallos s' asomón
muchismas cuerdas de chen,
yeran de Satué y Jabierre,
de Sardas, Latas y Osán,
d'Isún, Allué y San Román!
48 ¡Cutio por a Cantalera
beniban os d'os Oroses,
os d'Olibán y Larrede,
Bergusa, Susín y Casbas,
con Barbenuta y Espierre!
49 ¡Qué bien andar por a tasca!
¡Os mozés as cuatrosuelas!
¡Os más biellos china chana!
¡Toz gran conzieto teneban
de bier ascape a ra Santa!
50 ¡Os machos cargaus d' alforjas
con o millor d'a dispensa!
¡Qué pincha aparejadura!
¡Cada lugar ta sua mata!
¡Qué gúena l'augua d'a fuen!
51 ¡Brincó d'Ilesia d'o Puerto
ascape una prozesion
que con cruzes y banderas
ta o Zoque s'encarriló!
52 ¡¡Yeran de Sobrepuerto!!
¡Luego bide qu'arrancó
Ballibasa á su alcuentro
con otra gran prozesión!
53 ¡En metá d'o Alizonar
as prozesions s'alcontron.
Primero fuén as banderas
As que a de Yebra besón!
54 ¡O mesmo fizon as cruzes
y os palos de ros romeros!
¡Y toz chuntos s'en golbión
n'una unica prozesión!
55 ¡Elante nuebe banderas,
qu'á la par toas las bultiaban!
¡Dezaga, y en dos ringleras,
trenta cruzes que s'alzaban!
56 ¡Os romeros, de seguido,
de ra Galliguera y Guarga,
con palo, ropón y zirio!
¡Una trentena guallarda!
57 ¡Os lanzantes y o mosico
de lanzar no se'n ejaban!
¡Y a peaina e Santa Orosia,
preta d'enfermos rodiada!
58 ¡Cuántos ombres y mullés!
¡Con que gran fe la seguiban!
¡Chobens, biellos y mullés!
¡Muitos escalzos en iba!
59 ¡Con cuánta rasmia cantaban
'Veni Sponsa' y 'Maniflcat'!
¡Qué abandeo de campanas!
¡Qué zerca o zielo d'a tierra!
¡Punto!
MAIRAL y REPATÁN
60 Con o entusiasmo y tesón
de muitas d'as nuestras chens,
toz chuntos l'imos de fer:
Que de to l'alto Aragón
61 Santa Orosia e iste Puerto
Sían o que siempre fuén:
Zenzero d'a nuestra fe,
Zoque d'unión y d'alcuentro,
62 estrela de protezión
d'as chens que biben asti
y d'os que se'n tubon qu'ir
d'o logar ande nazión!
63 ¡O nuestro pasau cudiamos,
pa fer millor o futuro
y asina estar solidarios
con toas as chens d'iste mundo!
¡Punto!
CANTA
64 ¡De muitos lugars beniban!
¡Orosia a toz los uniba!
¡Asti as penas olbidaban!
¡Asti ta'l zielo miraban!
65 ¡Golberán de Sobrepuerto
con as cruzes y as banderas!
¡S'abandiarán as campanas
de ra ilesia de ras cuebas!