Vocabulario de Sobrepuerto.

V. CHARRADAS

A FIESTA CHICOTA

A fiesta chicota do mio lugar yera pa San Julián, 7 de enero, namás un día.

Pa ixa fiesta beniban pocos güespes, porque abeba poca chen en os lugars: unos s'en iban iu ta Francia pa tol invierno, otros te Tierra Baja con o ganau, así que en as casas namás quedaban as mullers, os güelos y os críos más chicotes.

Namás acudiban os familiares más cercanos u bel pelletero pa comprar as pieles das güellas que se mataban pa zezina y o pelo dos tozinos da matazía, Abeba unos güespes que no fallaban, acudiban tos os años con a misma excusa: cobrar o arriendo de bella fajota, a comprar bella modorra, bella craba u bel crabito pa fiesta chica do lugar d'ellos.

Beniba o cura pa fer misa, dimpués de bandiar as campanas. A metá da misa pasábanos os hombres a ofrecer: se poneba o cura delante do altar y bajábanos do coro pa dale un beso a una reliquia y echar bel nal en a bandeja. Dimpués charrábanos una miajeta en a plazeta y en a lonja si feba frío.

A mediodía se embitaban os güespes a comer por as casas do lugar. Se feba güena comida: caldo de carne bien escudillau, garbanzos o judías en aceite y bel guisadé de carne y de proste, unos crespillos u natillas.

De noches, dimpués de cenar, se juntaba toa chen do lugar y os forasteros en casa do alcalde. Allí se feba o poncho de San Julián a cuenta do lugar: se cojeba una cazuela de tierra d'ixas grandizas, se llenaba de vino y se poneba a calentar en o fogar, arrimándole güena brasilada, S'echaba dos u tres kilos de azúcar y se remobeba con un cucharón bien gran. Cuando ya estaba bien caliente s'iba levantando con o cucharón y se quemaba con un papel un güen rato. Dimpués se jaba enfriar y ya estaba fecho o poncho.

Denseguida prenzipiaban a beber tos, uno dos vecinos no adubiba a llenar vasos. A dueña da casa teneba que sacar tos os vasos, tazas, cazoletas... y aquellos pucherez que empleaban as güelas pa fesen ruda u camamila, cuando les feba mal o esterico. Y así, alredor do vino, se pasaba güena beleda contando tos os cuentos da redolada y os de más lejos,...

M'alcuerdo d'un año cuando yera chicotón: mi agüelo yera alcalde y, a brispa, se picó dos capazos de tiedas pa fer luz a noche de San Julián. Antes as tizoneras estaban en metá da cocina y encima estaba o tedero colgau, alredor abeba cadieras, ande se sentaba toa chen, con a cazuela do poncho en metá do fogar y con una llozeta o aguazil (ixe aflo yera Miguel de Camarrón) prenzipiaba a llenar as tazas de poncho y a repartine una detrás d'otra a toa chen. Mi agüelo me fizo poner en a tizonera, sentau en una banqueta y toa belada a poner tiedas en o tedero pa fer luz. Amás, detrá teneba un fajo de buxos pa me echando en o fuego pa calentasen. Allá que allá, cuando quedaba poca chen, le espetó o aguazil a mi agüela:

- Nicasia, toma otra cazoleta de poncho, pa que duermas caliente con Antón; -que se llamaba mi agüelo.
- Y tú, mozé, toma otro pucheré de vino pa mojar as tiedas pa que ardan mejor.

Allá a metá da belada, a chen prenzipiaba a chapurriar:

- Pos yo m'en i bebito seis tazetas, pos yo cinco basés, pos yo siete cazoletas, pos yo ocho pucherós...

Y así, charrín charrán, remataba a belada de San Julián. Cuando s'en iba a chen, m'izia mi agüelo:

- Mozé, sale con una tieda pa alumbrales, no se caigan a güeltas por a escalera...