SALUDO
MAIRAL:
0l ¡Bezinos d´a nuesta Billa,
peregrinos d´otras tierras,
debotos d'a Bal de Basa,
d'o Sobrepuerto y Guarquera!
02 ¡Serrableses de Samianigo
y lugars d´a Galliguera,
fillos d´ista Alta Montaña,
beníus d´a ziudá u difuera!
03 ¡Chobens, mesaches y biellos,
qu´anque as garras oi tos tiemblan,
ispués de tantas añadas,
a fe en Orosia no rebla!
04 ¡Cruzeros de San Chullán,
d´Orús, Fandiello y d´Allué,
Sardas, Yebra y San Román,
d´Isún, Sobás y d´Osán,
d´Espín, Latas y Satué!
05 ¡Banderistas y lanzantes,
bandiadores d'as campanas,
mosens, cantors y romeros,
y portadors d'a peaina!
06 ¡Chens de güena boluntá,
n´o nombre de Santa Orosia
yo tos quió saludar,
que toz bienbeníus siáis,
que toz n´amistá podáis
d´ista fiesta isfrutar!
07 En recordanza d´Orosia
imos puyau ta iste Puerto,
altar d´o suo martirio,
o mayor tesoro nuestro.
08 Asinas qu´en recordanza
d´os nuestros antepasaus,
que de toa ista redolanza,
y por añadas sin cuento,
fizon d´iste mon sagrau
lugar d´o suo alcuentro.
09 ¡Astí as penas olbidaban,
astí uscaban concordia,
astí tal zielo miraban!
¡De muitos lugars beniban,
Orosia a toz los uniba!
08 ¡Con ixa mesma ilusión
oi nusotros irnos güelto!
¡Qu´ista biella tradizión
sigan-la os fillos nuestros!
¡Punto!
REPATAN:
07 ¡Si sabeses, oientes míos,
a bergüenza que yo tiengo,
pa elante tantisma chen
izir-os o que yo pienso!
12 ¡Anque soi tan chicorrón,
¡isto aprendié d´o mío lolo,
que por to ist´Alto Aragón
Santa Orosia ye o primero!
13 ¡Ella aztí nos ha chuntau!
Iste mon ye tu una fiesta,
oi muito emperifollau
con a gran presenzia buestra!
14 ¡Qu´alegre ye a nuestra fuén,
con l´augua que fa gurgullo,
como s´empenta ra chen,
pa beber con caramullo!
15 ¡Ai, qué güeco ye o camín,
tu azicalau d´ermitetas,
en biyendo a Orosia subir
por zinglos y pinganetas!
16 ¡Asta ras peñas y os mallos,
asta o puntón d´Auturía,
chorro, reguero y trastallos,
sí, toz botían d´alegría!
17 D'as mallatas, d´os ganaus,
brinca a mesma melodía,
asinas que d´os tozals
y d´aintro de l'alma mía:
¡BIBA RA DEBINA OROSIA!
¡BIBA ISTE GRANDIOSO DIYA!
CANTO:
18 ¡OI YE UN DIYA MUI GRAN,
AS PENAS TIENS QU´OLBIDAR,
LOLA Y LOLO SON CONTENS,
QUÉ BATUECOS LANZAN OS MOZÉS!
19 ¡TA ISTE GRÁN MON OI IMOS PUYAU,
VE UNA BIELLA TRADICIÓN,
D´!ST´ALTO ARAGÓN,
MUITAS CHENS BINON T'ASTÍ
Y EN O DIYA E SANTA OROSIA
S´ACHUNTÓN!
20 ¡L´AUGUA FRESCA D'IXA FUEN,
ISTOS MONTES, ISTOS PRAUS,
QUE TOZ SIÁIS BIEMBENIUS
QU´ISFRUTÉIS EN DIYA TAN SEÑALAU!
21 ¡CHENTES DE GÜENA BOLUNTÁ,
ASTÍ NOS IMOS GÜELTO A CHUNTAR
PA FIESTA D'OROSIA
Y D´OS NUEST'ROS ANTEPASAUS
N´ISTE MONTE CANTO O ZIELO ZILEBRAR!
PRESENTAZIÓN
MAIRAL:
22 ¡Nusotros semos pastors,
chens de poqueta escuela,
mas porque oi ye ra fiesta,
a más gran que se zilebra
por toa ista redolada,
chuntos nos dibertiremos
con a nuestra pastorada!
23 ¡No tos is d´encarrañar
si a nuestra traza e charrar
l´alcontráis bel siñal aspra,
qu´apaizida yera a fabla
d´os nuestros antepasaus,
a que por siglos charrón
por to ist´Alto Aragón!
24 ¡Charremos aura d´o mundo!
¡Ye tantismo o que cambea
qu´as chanadas que tramena
a contá-las yo n´adubol
25 ¡ Qu´empezipie o repatán,
pos l´agrada e dar ferrete!
¡Ya está fecho güen míndán,
bergüenza no´n tié perreque!
26 ¡Y miá e no trafucá-te,
ni faltar bella miajeta,
enzenegau como estás,
atifando t´as mozetas!
REPATAN:
27 ¡Montañes, serrableses,
auditorio en cheneral,
si tos alláis incomodos,
no ye miaja d´estrañar!
28 ¡Rinchaus n´a mediodiada,
con ganas d´acalorar
u d´echar bella clucada,
y fartos de zorrupiar!
29 ¡Quió! ¡Mayoral, bien-te-né!
¡Prueba a mía churrumela!
¡ Y con o permiso d´ustés
enchuaga-te a gargamela!
(trago d´a bota)
30 ¡Cuasi tarumba me güelbo
oiendo a ros periodistas
os millones de dinero
que cobran os furbolistas!
31 ¡Y yo astí tramenando,
noche y diya eszerrenau,
con o ganau zamarriando
y con o jornal congelau!
32 ¡Mozetes qu´uscáis ofizio,
u sin treballo a la bista,
cosa da más benefizio
qu´a carrera e furbolista!
33 ¡Estudios no se´n prezisa,
nomas un piazo e calzón,
bel lumero n´a camisa
y dondiar con o pilotón!
34 ¡Mas si al fúrbol quiés chugar,
bel consello yo quió dá-te,
si has de ser tetular,
o nombre tiens que camblá-te!
35 ¡Pedro no t´has de llamar,
ni Ramoné ni Pascual!
¡Petroski u Ramonescu,
Pascualof tiens que llarná-te!
36 ¡Si d'Oscar fas Oscarihno,
ferás poné-se a tiemblar
a o mesmismo Ronaldihno!
¡Punto!
MAIRAL:
37 ¡Y qué iziros d´as mullés!
¡Quemesió! ¡Bien pué ser
que s´aigan güelto modorras:
as qu´antes yeran machorras,
aura paren os mozés
asta seis u ocho de bez!
38 ¡Si Dios, nuestro Siñor, querese
fer un miragro mui gran,
y a os nuestros cabaleros fese
con mozas d´ixas casar!
39 ¡Cuasi una ozena en tenemos,
sin queré-se inamorar,
fartos de bebir solteros,
ruina d´o nuestro lugar!
40 ¡D´ixas mullés bel rebaño
en imos d´atrapaziar,
p´asinas fer bel apaño,
p´a nuestra Billa endrezar!
41 ¡Qu´ascape as nuestras escuelas
de zagales se´n llenasen!
¡Por as calles tan finetas
que ros críos petenasen!
42 ¡Y aura tan iluminadetas,
que güen rebullizio fesen!
¡Qu´o nuestro lugar golbese
a ser o que yera inantes.
REPATAN:
43 ¡Qu´Aragón ye una nazión
han declaran en Madrí,
semejante afirmazión
bel poqué me fá reyir!
44 Por astí sempre s´iziba
que fa más de mil añadas
qu´Orosia a casar beniba
con bel rei d´istas montañas,
45 ¡Qu´un reino propio teneba
o nuestro Biello Aragón
muchismas añadas antes
qu´España fuese nazión!
CANTO:
46 ¡PIRINEO ARAGONES.
CUNA DE TANTISMA CHEN
QUE CON L´AUGUA UN DIYA SE´N FUE!
¡YO SUEÑO UN MUNDO AL REBES!
47 ¡NO T´OLBIDES DE GOLBER
T´ANDE TU PADRE NAZIÓ,
PORQUE O ARBOL SIN RAYIZ
MUITO NO PODRA BEBIR!
MAIRAL:
48 Y pa poder rematar
a chanzoneta y os dichos
yo tos encargo y suplico:
¡Si algo tos ha molestau,
que lo ejéis en l´olbido!
49 Y pos yo en nombre de toz,
Orosia, lizenzia Os pido,
pa podé-li esplicar
con tu grazia y con tu ausilio
50 a iste auditorio que está
asabelo qu´atento y benigno,
y con ganas d´escuchar,
a tua bida, muerte y prodigios!
MARTIRIO DE SANTA OROSIA
1er. Danzante:
Yo tos charraré d´a benida
d´Orosia dende Bohemia ta
istas nuestras montañas:
51 De Bohemia yera Orosia
y d´Igipto natural,
pa onra d´iste AltoAragón
ta Yebra s´en bino a coronar.
52 Llegó t´o monte de Yebra
y bido a un mesache sembrar:
-Labrador, güen labrador,
me dirá qué ye o que siembra?
-Trigo siembro, mi siñora,
pos ye o propio d´ista demba!
53 Antonces contesta Orosia,
biendo benir o martirio:
-Mañana a punto e diya
podrá usté segar o trigo!
54 O mesache se´n fue ta casa
y d´ixo no fizo miaja e caso.
Ya marchón n´a mañanada
os pastors con os ganaus.
55 Ya ascape astí s´alcontrón
con que o trigo d´ixa demba
yera un sementero granau,
perfeuto pa ser segau!
56 Escopetiau se´n golbió un pastor
y ascape l´en dixo a l´amo.
Deseguida buscón peons,
Ascape subión a segá-lo!
2º danzante:
Yo tos charraré da persecuzión
qu' os moriis le fizon a ra
debina Orosia:
57 Ya a pionada s´enzamarraba.
Ya bidon pasar coz coz
muita chen qu´en son de guerra
por Orosia preguntón:
58 - Por bel causal ha pasau
bella siñora puyando,
con donzellas y criaus
que l´iban acompañando!
59 - O diya que sembré ista demba
me pai que po astí pasón.
O rei moro, enzenegau,
a esgrituziar emprendió:
60 - ¡Empentaremos ta l´alto,
feremos güen resacau,
qu´ascape l´alcontraremos
andequiera aiga pegau!
61 Con l´animo acongojau
por ista persecuzión,
Orosia s´iba amagau
en l´ondo d´un cobachón.
62 ¡Ast´as mesmismas arañas
a efendé-la sen binon!
¡Pa qu´Orosia s´ocultase
un gran enrejau le fizon!
3er danzante
Yo tos charraré d´o martirio
d´Orosia y d´os suos
acompañantes.
63 Mandó o rei formar as tropas,
comenzipión a escalada.
En llegaus ta Cruz d´a Gualda,
luego bidon ande estaba.
64 O rei moro con a espata
esfilorchó as telarainas,
salió a joya guapisma,
d´espanto quedo chelada.
65 O monarca fue escarau,
qu´asinas l´entró a charrar:
- A muerte yo te perdono,
si con yo te quiés casar.
66 Orosia con boz zereña
ascape li respondeba:
- Zien mil bezes yo quió ser.
zien mil bezes egollada,
antes que con bel rei moro
aiga de ser yo casada!
67 Antonzes aquel salbaje,
con muita rasmia y engruzia,
a l´umilde Santa Orosia
lastimosos golpes daba.
68 Le matón a os suos ermanos,
San Cornelio y San Acisdo,
pa biyer si s´acotolaba,
y asinas palabra daba.
69 Ispués le cortón os pechos,
con ixa espantosa espata.
Ya le cortón a capeza,
por tres bezes espadada.
4º danzante
Yo tos charraré d´o traslau
d´os restos ta Yebra y Chaca
70 O Cuerpo d´Orosia esbrusau
y os d´os suos acompañantes
astí quedón n´iste monte,
pa qu´as fieras los minchasen.
71 Mas n´iste Puerto tan gran
nomas un pastor abeba.
D´o zielo s´en bino un ángel
pa recoger aquella alma.
72 L´ángel le dijo a o pastor:
abrás de baxar ta Yebra,
dimpués te´n irás ta Chaca.
Mas o pastor s´escusaba:
73 - Ya fa un rabaño e diyas
qu´o mío ganau no ha bebiu,
astí no´n hay gota d´augua.
- Yo t´abrebaré o ganau,
y a tú no te faltará cosa!
74 - Alza ixa losa, pastor!
Y astí no salió cosa.
- Alza ixa losa, pastor!
Y brotó una fuen de sangre.
- Alza ixa losa, pastor!
Y brincó una fuen d´augua.
5º danzante
Yo tos charraré d´o traslau
d´os Restos ta Yebra y ta Chaca:
75 Os restos de Santa Orosia
guardó-los n´a sua mochila.
- A Capeza eja-la en Yebra
y porta ro cuerpo ta Chaca!
Enfilas o camín d´O Puente,
drecho por a Bal Estrecha,
asta que llegues ta Guasa!
76 As campanas d´as iglesias
d´os lugars por ande pasaba,
en biyendo tan gran miragro,
por sí solas s´abandiaban.
77 Elante o Portal d´as Monjas,
cantando as suas grandezas,
O Cabildo y o Ayuntamiento
a nuestra Santa aguardaban.
78 Dende astí en ta Catedral
marchón toz en prozesión,
y en a izquierda d´o Sagrario
o Cuerpo d´Orosia ejón.
79 O bentizinco e junio
zilebra-se a sua fiesta,
s´enseñan a suas reliquias
y Orosia a sua palabra da,
con os angeles. ¡Amen!
¡Punto!
CULMINAZION D´OS ELOGIOS
MAIRAL:
80 ¡Qué tos paize, oientes míos,
qué bida tan miragrosa,
qu´inozenzia, qué birtús,
y qué muerte tan dichosa!
81 Angels se´n bajón d´o zielo
que li trajon a corona,
y en a palma la subión
ellos mismos en u gloria.
82 A Suprema Trenidá,
por a sua gran fortaleza,
otorgó-li muitas grazias
y muchismas priferenzias.
83 En ixas tronadas fieras
efiende-nos de ra piedra,
y d´ixas brutas abenidas,
d´os rayos y d´as zentellas.
84 En os partos perigrosos
ye asaber qué medianera,
y por ella merezemos
o benefizio de l'augua.
85 Ella cura endemoniaus,
ella a ros enfermos sana,
ella asiste a ro afligido
y a o que con ferbor la clama.
CANTO D´ESPEDIDA:
86 ¡BIBA RA DEBINA OROSA
CON SU GRANDIOSO MARTIRIO!
Y BIBA ISTA ROMERIA,
ALMA D'ISTE PIRINEO!
87 ASINAS YO TOS ESPIDO:
¡PLANTAR FUERTE Y NO REBLAR
QU´OTRA AÑADA N´ISTA FIESTA
NOS GOLBAMOS ALCONTRAR!
MAIRAL:
88 Prenzipiaré a espedí-me
por ixe Templo sagrau,
ixa fuen tan eliziosa
y por iste florido prau!
89 Adiós a Coba d´Orosia,
lugar d´o suo martirio,
adiós a ixa Iglesia que fue
d´as suas reliquias sagrario!
90 ¡Adiós a o siñor retor,
mui queriu Mosen Domingo,
a o siñor pedricador,
con clero y autoridades!
91 ¡Pa rematar, Santa mía,
recordanza imos de fer
de toz os debotos tuos
que´n ista zaguer añada
ta l´otro mundo se´n fuén!
92 ¡Por os que´n Biescas murión
con a maldita tronada,
escucha a nuestra orazión!
93 - Asinas tamién quisiera,
grazias dar a tanta chen
que con tan grandisma fe
partizipo n´ista fiesta!
94 ¡Orosia, Santa mía!
¡Mirá-te ta tanta chen,
que de tan lejos binon,
y agradezé-les a sua fe
y o gran esfuerzo que fizon!
95 ¡Grazias por a buestra atenzión,
de toz busotros yo m´espido!
¡Dios dé-nos a Gloria Eterna
por os siglos de ros siglos!
¡Punto!